سه شنبه , آذر ۲۷ ۱۳۹۷
قالب وردپرس شرکتی ممبر فیک
خانه / عمومی / گویش های محلی فرهادگرد

گویش های محلی فرهادگرد

بسم الله الرحمن الرحیم

در این پُست سعی داریم گویش های محلی شهرمون رو در اختیارتون قرار بدیم
متاسفانه خیلی از واژه ها و کلمات به فراموشی سپرده شده

 از میان رفتن یک گویش محلی و یک زبان قومی، به تنهایی رنج آور و تأسف برانگیز است اما دردناک‌تر، آن ‌که از میان رفتن یک زبان یا یک گویش، مساوی است با از بین رفتن یک تاریخ و فرهنگ شفاهی یک قوم و یک ملت، از بین رفتن داستان‌ها، ضرب‌المثل‌ها، خاطرات‌ و… توجه به این مهم، توجه به لزوم حفظ و احیای زبان‌ها و گویش‌های محلی را صد چندان می‌سازد.
لهجه و گویش محلی بخشی از هویّت تاریخی ماست

اَخُوَه = خمیازه
اَزَق = برآمدگی
اَلَم شَنگَه = داد و بیداد کردن
اَیاس =مکانی که آفتاب خور نباشد,مکان سرد
اُستاق = میش بدون بره
اُفتید = افتاد
اُقذَر = اینقدر
اُو = آب
اِیُم = این هم
اِی وَر ،اُو وَر =اینطرف ،آن طرف
اَختِلات = صحبت کردن
اُرق = کپک
آغل = لانه
بِی دَم = هوای برفی و سرد
بانکَه  = دبّه
بِرَت = برای تو
بَرِت = تنت کن ,بپوش (رختاته برت کن = لباسهایت را بپوش
بُروف بُروف = عجله کردن یک عده برای انجام کاری
بوجول = چیزی گرد و کوچک
بووچ = لُپ
به دَر رو = بیا بیرون
بی رَد =گم ،ناپیدا
بیجّی = فرار کن
بیرینج = برنج
پَخُون = ناخن کشیدن
پَخمَه = آدم کم عقل و گیج
پُودَه = خراب یا به اصطلاح میگن طرف پوده کرده یعنی ترش کرده
پُورچَنَه =فضول
پُوفلَه = تاول
پِلَشت = کثیف ،نامرتب
پاش ,پاش داد = ریختن چیزی رو زمین ,ریخت
پال پالَک = گشتن
پَت = موهای به ریخته
پُتورو = در سایه آفتاب نشستن،یک جا نشستن
پِکَر = غمگین
پورچنگی نکن = فضولی نکن
پورچوموک = مچاله
پوشت بُومب = پشت بام
پوکَّک = پرش ,پریدن
پیشینگ = ریختن آب
پیه ,اتیش برق = رعد و برق
تُو = پیچاندن ،تب داشتن
تُورو = صورت
تُوروش = ترشتوروشی = ترشی
تُوشلَه = تیله
تِبَنَه = سوزن بزرگ
تِلِپ = خودتو به زور جایی جا کردن
تِی = داخل ،مثلا میگیم قاشقم افتید تی قابلمه
ترقز , قره = پرت کردن,انداختن
تمُبُون , تومُّون = شلوار
تولَه دادن ،تولکَه = هل دادن
جَلَه = تگرگ
جُویَه = جوب آب
جِمَل = دوقلو
جغل = جر زدن
جغل دووی نکن = جر نزن
جولس = تکان خوردن
جولی = چیز کوچک و ریز
چَرقَد = چارقد ،روسری
چُخت = سقف اتاق
چُر = دزدین
چُرنه = لوله خروجی قوری
چُوری = النگو
چُولِه غِزَک = مترسک
چِغَل = زبر ، ضخیم
چاخُو = چاه کن
چیکمه = چکمه
چینگ = نوک ،منقار
چینگته ببند = دهانت را ببند
حُولی = حیاط
خَکیستَر = خاکستر
خَنَه = خانه
خُلُووَک =نوعی آش محلی
خُل مِدَنگ = آدم کم عقل
خُو = خواب
خُوردی ،خُوردو = کوچک
خُونوک = هوای سرد ،کنایه از آدم بی نمک
خِدَت = با تو
خِدَتا = با شما
خِدَش = با او
خِدَشا = با آنها
خِدِی =همراه ،با هم
خیت = ضایع
خیزَه = کشوی میز
دُوری = بشقاب
دِ کوجِه مِری = به کجا می روی
دِرچَه = پنجره
دِلَنگون = آویزان
دو = فحش ,فحش دادن
دول = سطل
دیفال = دیوار
دیکن = دکان ,مغازه
ری کن = بفرست
ریجَه = طناب
زُلفی = گیره در
زُمُخت = نوعی مزه بد
زینگیچَه = ارنج دست
سَر کُن = مداد تراش
سُلاخ ،قال = سوراخ
سِبیسک = یونجِه
سِلَّه = سبد
سر و رد = دنبال کردن
سوسِه لِنگ = لاغر و قد کوتاه ,نام نوعی پرنده
شِر شِرَه = کاغذ کشی
شِرنی = شیرینی
شخله = سریع ,زود
شوخَنی = شب خوانی ، مناجات
ضلر = ضرر
طاس = کاسه ،کَچَل
عوقچه = سکسکه
غُطَّه = آب تنی
فرناق = سوراخ بینی
قَبِرقَه = دنده های پهلوی بدن انسان
قُچّاق = پرزور ،پر قدرت ،با قدرت
قُرِّ دُبَّه = بالا و پایینی
قُوَّه = باطری
قِلَه = شهر ،روستا
قِلِفت = قابلمه
قال قالک = اینو و اونور رو گشتن ,دنبال چیزی بودن
قچاق بور = قاچاقچی مواد مخدر
کَق = میوه نارس
کُخ ریختن = اذیت کردن
کُدو = کدام
کُوتَنَه = تپه کردن خاک
کُوجِه = کجا
کُوش = کفش
کُولون = بزرگ
کُونَه =کهنه، پارچه کهنه
کِتَل ,پالن = چیزی که روی خر می اندازند
کِرَت = دفعه
کِشتِه = میوه خشک
کِلَپچ ،پُوز,چِنَق = چانه
کِلَف زِدن = گاز زدن
کِلَوَنگ = الاف بودن،منتظر بودن،گذراندن
کِلَّه کِرد = به سوی جایی رفتن
کِلیک = انگشت
کِیس = کیک ،شیرینی
کوکا = نوشابه
کیسن = جیب
گَرِّدَه = لاستیک موتور یا دوچرخه
گُردَه ،گوردوک= کلیه
گُلُمبِتی  = تپه مانند ،بلندی
گِرنِخ = نوعی فحش
گاش = طویله
لَتَّه = پارچه کهنه
لُکَّه = مچاله ,روی هم ریختن چیزی
لُمبَه = کلفت
لُوش = لجن
لاجون =ضعیف
مَقبول = خوشگل
مُس مُس = معطل کردن
مُستُراب = مستراح ،دستشویی
مُلّاق = پشتک
مال = حیوان اهلی ( گاو یا گوسفند)
مو =من
میدُون = بیرون
نِزم = مه
نِمَیُوم = نمی خوام
ناخوش = بیمار،مریض
ناسوس = تلمبه دوچرخه
ناشُور = کثیف
وَرچُپه = برعکس
وِرلیگ = ایستاده
وِل ده  ،یَلَه ده= رها کن
واز = باز ، باره دیگر
واز رفت = باز شد
وخز = پاشو
ورجی ورجی = بالا و پایین پریدن
ورقیز = عصبانی
هَپیشُو = عطسه کردن
هَمو جور =همینطور
هشتویی = حالت چطوره
هم زُلف = باجناق
هولِکی = دستپاچه شدن
هیشتو ؟ = چطوری ،چجوری
یَخَن = یقه
یَرِه گَه = علامت اشاره به شخص سوم شخص مفرد (او)

 

نسبتهای فامیلی

آق مُلّا = شوهر خواهر
آق میرزا = شوهر خاله
بَجَّه = باجناق
بابو = پدر بزرگ
برار , برار = برادر
بی بی= مادر بزرگ
خَلَه = خاله
خُسُر = پدر زن ,پدر شوهر
خُش = مادر زن ,مادر شوهر
خوهر = خواهر
نِواسه ،نِوَسَه = نوه
وُسنی = زن شوهر , هوو
یِیری = جاری

 

نام ها

ابرام = ابراهیم
اسمال,اسمیل = اسماعیل
غلمسین = غلام حسین
مندسین = محمد حسین
مندلی = محمد علی
می دی , مهتی = مهدی

 

 

حیوانات

بُزُنقَرَه =خارپشت
بُزغَلَه مار = بزمجّه
بقلمو = بوقلمون
جِغنَه = شاهین ،باز
جل = نوعی پرنده
چُغوک ،گنجشک
چرخ ریسو = پرستو
خارانو = جوجه تیغی
شو پرک = شب پره
غوربغه = قورباقه
کُخ = کرم
کُنقُض = سوسک
کُوک = کبک
کِشَف = لاک پشت
کِلپَسَه = مارمولک
کِیک =کک
کلوو = نوعی موش
کوچوک =توله سگ
گُو = گاو
مچ خر ,ماچه  = خر ماده
مروچه = مورچه
موسی کو تقی = فاخته

میوه ها

اَخکوک = بادام یا زرد آلو نارس
جوز = گردو
خیال = خیار
سیبچه = خربزه یا خیار نارس
کودو = کدو
گُرجَه = گوچه فرنگی
هَندِوَنَه = هندوانه

 

رنگ ها

خَکیستِری = خاکستری
سوز = سبز
قیرمیز = قرمز

 

اصطلاحات

بُوچّاشِه پُر باد کِرده = اَخم هاش رو کرده تو هم ،ناراحت شده
کِلَوَنگِتوم = به یادت هستم ,تو فکرتم
نِزمام تَه نِشَست = حالم گرفته شد
هی  کلته بگردم = دمت گرم ,ایول
یه حرف به خصوص داریم که تویه دنیا تکه = خَ , خَ خودش به تنهایی معنی خاصی نمیده ولی اگر با کلمه ی دیگری ترکیب بشه یک دنیا مفهوم پشتش هست
مثلا : خَ تَنیست = خواهد توانست – این یک کنایه است به یه نفر که نمیتونه کاری رو انجام بده ولی میخواد انجامش بده و به کنایه گفته میشه که خَ تَنیست ,در اصل اینجا منظور اینه که نمیتونه اون کار رو انجام بده !

 

اگر شما هم واژه ها ،کلمات یا اصطلاحاتی رو به ذهنتون میرسه در قسمت نظرات این مطلب برای ما ارسال کنید .

بعضی لغات فقط خاص منطقه فرهادگرد میباشد .

این مطلب هر چند وقت یکبار بروزرسانی میشود .

گرد آورنده : امیر توکّلی

وب سایت شهر تاریخی و شهید پرور فرهادگرد

farhadjerd.ir

پست پیشنهادی

موسسه خیریّه آبشار عاطفه ها

بسم الله الرحمن الرحیم سازمان مردم نهاد خیریه آبشار عاطفه ها شعبه پیامبر اعظم (ص) …

یک دیدگاه

  1. سلام خیلی مدرزمه بعضی کلمات رونزم گرفته دیده نمره

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.